O szkole - Szkoła Podstawowa w Krzyszkowicach

Przejdź do treści
Historia szkoły
Historia Szkoły w Krzyszkowicach

Malownicza wieś położona w Beskidzie Średnim, na trasie słynnej zakopianki Kraków – Myślenice. Najpierw była to jedna z wielu osad w wielkiej puszczy Leśnej, ciągnącej się od górnej Wisły po granicę węgierską, w której polowali, a później osiedlali się liczni woje i dworzanie królewscy. Pierwsze wzmianki o Krzyszkowicach pojawiają się w kronikach już w XIII wieku. W 1237 r. synowie Krzyszka, Zewosz i Krzyszko za 20 grzywien i dwie tuniki sprzedali wieś Teodorowi Gryficie, a ten z kolei ofiarował ją cystersom ze Szczyrzyca. Od tej pory Krzyszkowice coraz bardziej się rozwijają. Sprzyja temu położenie wsi przy trakcie z Krakowa na Węgry, prowadzącym przez tzw. Przełęcz Spytkowiecką oraz ulokowanie jej przez cystersów na prawie niemieckim. W 1354 r. cystersi wybudowali tu młyn, karczmę i folwark klasztorny. Następnym właścicielem Krzyszkowic był Mikołaj Wiernek. Po jego śmierci, w 1450 r. wieś dostała się Dziersławowiz Borzymowa – doktorowi prawi profesorowi Uniwersytetu Krakowskiego. Wstąpiwszy do zakonu kanoników regularnych laterańskich, Dziersław wniósł osadę klasztorowi Bożego Ciała na Kazimierzu. W ciągu 150 lat, od 1400 do 1550 r. w Akademii Krakowskiej studiowały 1 lub dwie osoby z Krzyszkowic. Podczas reformacji wieś była ostoją katolicyzmu. Gdy w Zakliczynie zabrakło księdza świątynię obsługiwał pleban z Drogimi, niejaki Grzegorz z Krzyszkowic.Krzyszkowice były wsią kmiecą, rzemiosło nie rozwinęło się nigdy na większą skalę. W 1708 r. przy młynie i stawie „Domanus” wystawiono tartak z piłą, a rok później wyremontowano stary dwór. W 1772 r. po kasacie zakonu kanoników regularnych laterańskich Krzyszkowice przeszły na własność rządu austriackiego, który odsprzedał je Władysławowi Dąbskiemu.
W 1846 r. podczas gdy w Galicji szalała rabacja chłopska, w Krzyszkowicach panował spokój. Akcja chłopska ograniczyła się tylko do napadu na dwór, przeprowadzonego prawdopodobnie przez obcych, a sam właściciel uratowany został przez tutejszych włościan. W latach 60-tych właścicielem Krzyszkowic był adiutant Langiewicza, Łukasz Dobrzański. Po upadku powstania styczniowego uciekł on do Drezna, gdzie ożenił się z hrabianką Natalią Wessel. Osiedlili się w Galicji, w Krzyszkowicach. Natalię odwiedziła jej koleżanka Augusta Montleart. Piękny dwór i olbrzymi ogród wywarły na niej tak duże wrażenie, że w 1869 r. zakupiła wieś. Był to bardzo ważny moment w dziejach osady. Księżna dbała o swoją wieś, a przede wszystkim o wykształcenie jej mieszkańców. Dzięki jej staraniom Rada Krajowa we Lwowie w 1875 r. przemianowała szkołę parafialną w 1-klasową szkołę etatową. Budynek szkoły, drewniany, po pożarze dachu został zastąpiony w 1884 r. przez nowy, murowany, który stoi do dziś. Księżna ufundowała także stypendia dla uczącej się młodzieży. Wielu mieszkańców wsi właśnie jej zawdzięczało swe wykształcenie. Dziewczęta uczyła szycia i haftowania. We dworze otwarła nawet szpital dla okolicznej młodzieży ludności. Księżna Augusta zmarła 30 III 1885 roku. Pochowana została w Sieprawiu, a w pogrzebie brali udział liczni włościanie i młodzież. Wdzięczni stypendyści i mieszkańcy wsi w 1937 roku przenieśli jej zwłoki i pochowali w grobowcu na cmentarzu w Krzyszkowicach. W roku 1990 w kościele parafialnym wmurowano tablicę pamiątkową poświęconą dobrodziejce Krzyszkowic.W 1874 r. w oparciu o dawne wzory wzniesiono drewniany kościół. Pierwszym proboszczem został przybyły w październiku 1886 r. ks. Józef Macak. W 1934 r. kościół powiększono i obito eternitem. W XII 1926 r. właścicielem dóbr krzyszkowickich został Konstanty Romer. Po II wojnie światowej przeprowadzono reformę rolną, a posiadłość dworska przeszła w ręce państwa.
Szkoła powstała dzięki orzeczeniu Rady Szkolnej Krajowej we Lwowie z dnia 30 kwietnia 1875 roku. Rada przeistoczyła istniejącą szkołę parafialną w jednoklasową szkołę etatową. Do powstania tej szkoły przyczynili się członkowie gminy: Adam, Antoni i Jan Motyka, Szymon Pitala, Jan Stryczek, oraz proboszcz z Sieprawia ks. Wojciech Kopański. Wielkim fundatorem szkoły była bardzo zasłużona dla Krzyszkowic księżna Augusta Montleart. 1.grudnia 1875 r. po uroczystym nabożeństwie w miejscowym kościółku odbyło się poświęcenie budynku szkolnego. Pierwszym nauczycielem został Jan Górnik – nauczyciel szkoły głównej w Myślenicach z płacą coroczną 300 zł. Koszty szkoły ponosiła gmina, dwór oraz fundusz szkolny okręgowy. Szkoła mieściła się w starym, drewnianym budynku, dlatego szybko przystąpiono do budowy nowego, murowanego obiektu, który ukończono w roku 1884. Pierwsza wizytacja szkoły w Krzyszkowicach odbyła się we wrześniu 1877 roku. Wizytował inspektor szkół ludowych Ludwik Śliwiński. Szkoła liczyła wtedy 63 dzieci. Inspektor zalecił nauczycielowi praktyczne postępowanie przy nauce czytania i liczenia oraz zaprowadzenia szkółki drzewek. W latach 1882 – 1916 wizytacje szkoły odbywały się corocznie. Do szkoły przyjeżdżali także duchowni. 21. sierpnia 1889 r. do szkoły przybył biskup krakowski ks. Albin Sas Dunajewski, a w 1932 r. biskup Stanisław Rospond.
Pod koniec XIX wieku założono ogród szkolny, który powstał z części posiadłości Jana Motyki i posiadłości gminnej. Był on rozłożony wokół budynku szkolnego. W szkole znajdowała się biblioteka. Księgozbiór liczył 99 tytułów, wśród których przeważały książki dydaktyczne. Biblioteka szkolna dla młodzieży liczyła skromnie 9 pozycji, w tym Trylogię Henryka Sienkiewicza. Szkoła posiadała biały sztandar z obrazem św. Stanisława Kostki po jednej stronie i wizerunkiem Anioła Stróża po drugiej. Uchwałą Rady Szkolnej z 11 września 1888 r. sztandar umieszczono w miejscowym kościele. Od końca XIX wieku szkoła w Krzyszkowicach staje się szkołą 2-oddziałową. Od tej pory posiadała kierownika szkoły i nauczyciela. W czasie I wojny światowej budynek szkolny ucierpiał na skutek ciągłych przemarszów i postojów wojsk. Naukę na czas wojny przerwano i wznowiono zaraz po odrodzeniu się państwa polskiego w XI 1918 roku. Była to teraz polska szkoła, w niepodległej Polsce. W 1919 roku kierownikiem szkoły został Franciszek Baziński. Funkcję tę pełnił aż do 1958 roku. Budynek szkolny był tak zniszczony, że Dyspozytura Budowlana w Krakowie przyznała Radzie Szkolnej 8000 koron na remont. Dzięki staraniom kierownika szkoły udało się uzyskać znacznie więcej, bo kwotę w wysokości 40 000 marek. Remont przeprowadzono w 1920 roku. W latach 1919 – 1939 do szkoły uczęszczało od 191 do 236 dzieci. W 1925 roku szkoła w Krzyszkowicach stała się 5-cio klasową szkołą powszechną, a od 1931 na skutek redukcji etatów nauczycielskich szkołą 4-ro klasową. W latach 1939-45 nauka prowadzona była niemal bez przerwy. Wynagrodzenie nauczycieli było tak niskie, że często brakowało im na żywność. Pomagała im jednak ludność, która dostarczała im produkty żywnościowe. Frekwencja uczniów była niska, gdyż rodzicom brakowało środków na zakup ubrań dla dzieci. Częstym zjawiskiem były wizyty Niemców w szkole. Krzyszkowice zostały wyzwolone 21. stycznia 1945 roku. W pierwszych latach po wojnie szkoła posiadała cztery etaty nauczycielskie. W 1948 roku w szkole zorganizowano kurs dla analfabetów. (11 osób) oraz kurs rolniczy dla 48 osób. Warunki mieszkaniowe nauczycieli w tym czasie były bardzo trudne. Mieszkali oni w ciasnych, jednopokojowych, wilgotnych mieszkaniach, z dala od szkoły.  W latach 40-tych działały w szkole liczne organizacje, m. In. ZHP, Szkolne Koło przyjaciół ZSRR, Koło Odbudowy Warszawy, PCK i SKO oraz liczne koła zainteresowań. W latach 60-tych kierownikiem szkoły był Jan Sala. Budynek szkoły znów wymagał remontu, brakowało sal lekcyjnych i pomocy dydaktycznych, nauka odbywała się na dwie zmiany, częściowo wykorzystywano również budynek dworu. W 1968 roku nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika, została nim Janina Motyka. W celu zwiększenia aktywności uczniów utworzono kółka artystyczne, plastyczne i matematyczne. Zorganizowano kącik muzealny. Szkoła liczyła już w owym czasie 9 oddziałów. W ramach akcji „Szklanka mleka dla każdego ucznia” zorganizowano dla uczniów drugie śniadanie. W salach tworzono tzw. kąciki czystości. Na początku lat 70-tych biblioteka szkolna liczyła 3100 woluminów. W roku szkolnym 1973-1974 powstało ognisko przedszkolne, prowadzone przez p. Justynę Twardosz.
W roku 1974 kierownikiem szkoły został Jerzy Olko. Za jego kadencji wzmogła się aktywność młodzieży szkolnej: udało się zagospodarować teren wokół szkoły, wybudować obiekty sportowe. Prężnie działała drużyna harcerska, zyskując tytułKościuszkowców’76. Przybyło dużo pomocy naukowych, powstał zespół instrumentalny. W latach 1982 – 1984 dyrektorem była Bogusława Żarska. Stan budynku szkoły byłtak katastrofalny, że podjęto starania o budowę nowego obiektu szkolnego. W 1983 r. powstał Społeczny Komitet Budowy Szkoły. Za kadencji kolejnego dyrektora Henryka Stępniowskiego (1984-1987) zawarto umowę pomiędzy Kuratorium Oświaty i Wychowania a KBM „Zachód”, a 4 XI 1986 r. rozpoczęto prace budowlane (budowa szkoły), które trwały do roku 1990. W tymże roku uczniowie i nauczyciele przenieśli się do nowego budynku szkolnego. W tym czasie dyrektorem szkoły był już Roman Uchwat. Pełnił on swoją funkcję w latach 1987 – 1992. Kolejnym dyrektorem w 1992 została Justyna Twardosz. 21 września 1996 roku odbyła się uroczystość nadania szkole imienia Świętego Stanisława Kostki. Obchody rozpoczęły się mszą św., podczas której poświęcono sztandar szkoły. Natomiast w szkole nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie tablicy pamiątkowej.

Kolejni dyrektorzy szkoły
1. Franciszek Baziński 1919-1958
2. Jan Sala 1958-1968
3. Janina Motyka1968-1974
4. Jerzy Olko 1974-1981
5. Stefania Filipczak 1981-1982
6. Bogusława Żarska 1982-1984
7. Henryk Stępniowski 1984-1987
8. Roman Uchwat 1987-1992
9. Justyna Twardosz 1992-1999
10. Bogusław Żyła 1999-2003
11.  Marta Ratyńska od 2003 -2014
12. Monika Baranik od 2014

Budowa nowego budynku szkoły

10 kwietnia 1989 roku Kuratorium Oświaty i Wychowania w Krakowie przekazało Urzędowi Miasta i Gminy w Myślenicach prawa i obowiązki inwestora bezpośredniego w zakresie budowy budynku Szkoły Podstawowej w Krzyszkowicach. Przekazano też kwotę w wysokości 140 mln. zł. 25 września 1989 nastąpiło wstępne przekazanie kluczy przez KMB „Zachód” dyrektorowi szkoły p. Romanowi Uchwatowi do części dydaktycznej budynku. Nie dokończono kotłowni CO oraz części administracyjnej. Pierwsza uroczysta Rada Pedagogiczna w nowej szkole odbyła się 17 października 1989 roku. Nauczyciele oglądali i podziwiali nowe, jasne sale lekcyjne korytarze. 7 lutego 1990 r. nastąpił częściowy odbiór części dydaktycznej szkoły bez Sali gimnastycznej, zaplecza administracyjno-socjalnego oraz przedszkola. W kilka dni później, 12 lutego nauczyciele i młodzież uroczyście przeszli do nowego obiektu. Nastał czas porządkowania terenu przyszkolnego. Przestronne sale lekcyjne, nowy sprzęt szkolny i pomoce dydaktyczne bardzo poprawiły warunki pracy nauczycieli i uczniów. Nowy rok szkolny 1990/1991 rozpoczęto 1 IX o godzinie 14.00 na placu przed budynkiem szkolnym, gdzie została odprawiona msza św. przez miejscowego proboszcza ks. Antoniego Pasko. Następnie miało miejsce poświęcenie budynku. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz gminy Myślenice, kuratorium, KBM „Zachód”, nauczyciele, odziały straży pożarnej oraz młodzież i licznie zgromadzeni mieszkańcy wsi. Obecna była również Telewizja Kraków, która 2 IX odtworzyła fragmenty uroczystości w kronice krakowskiej. Po mszy św. młodzież wystąpiła z programem artystycznym. Z okazji tej uroczystości uczestnicy ofiarowali „wolne datki” na rzecz szkoły, za które komitet rodzicielski zakupił dla szkoły pianino. Echa tego wydarzenia znalazły swoje odbicie w twórczości poetyckiej Władysława Sali - pochodzącego z Krzyszkowic, obecnie mieszkającego w Warszawie. Jest on autorem wiersza noszącego tytuł "W naszym domu " Niestety, z powodu braku funduszy władze podjęły decyzję o wstrzymaniu dalszej budowy. KBM „Zachód” opuścił budowę. W budynku pojawiły się liczne usterki. Liczne posiedzenia komisji wad i usterek niewiele wnosiły, gdyż do ich likwidacji brakowało środków finansowych. W VI 1992 r. KBM „Zachód” odstąpił od umowy na realizację budowy, na co kuratorium wyraziło zgodę. Budynek był tylko w części wykończony, pozostałe pomieszczenia niszczały i czekały na wykończenie. Także otoczenie szkoły nie zostało uporządkowane. Znaczną część tych prac wykonali mieszkańcy.

Wróć do spisu treści